“Vrijheid mag geen keuze zijn!”
Gemeenteraadslid Mieke Paulussen bracht tijdens de jongste gemeenteraadscommissie het veiligheidsgevoel van vrouwen en meisjes in Turnhout onder de aandacht. Aanleiding was een open klasgesprek met haar leerlingen over hoe zij zich door de stad bewegen. “Het is confronterend om te horen dat meisjes van 14 tot 16 jaar al nadenken over welke route ze nemen of wat ze aantrekken, niet uit paniek, maar uit voorzichtigheid,” zegt Paulussen.
De vraag kwam er niet door het recente televisiedebat in De Afspraak, maar vloeit voort uit een breed maatschappelijk gevoel dat meisjes en vrouwen in Vlaanderen ervaren. Vanuit die optiek bracht Mieke het thema ook op school ter sprake, gebaseerd op de dagelijkse ervaringen van jongeren zelf. Tijdens een les over cameratoezicht gaven leerlingen aan dat ze soms omwegen maken of hun oortjes uitlaten om alert te blijven. Ook vermijden ze bepaalde plekken zoals de Merodelei, bushaltes en de route tussen de cinema en McDonald’s.
“Het gaat niet om sensatie,” benadrukt Paulussen. “Maar het raakt me dat deze meisjes al op zo’n jonge leeftijd het gevoel hebben dat hun vrijheid beperkt wordt, in plaats van zich gewoon te kunnen amuseren. Ze zijn niet bang omdat er elke dag iets gebeurt, maar omdat ze voelen dat het kán gebeuren. Dat gevoel mogen we niet minimaliseren.”
Volgens Paulussen geldt dat niet alleen voor meisjes. “Ook LGBTQIA+-personen, ouderen en andere kwetsbare groepen ervaren die drempels. Ook ikzelf had onlangs een niet zo fijne confrontatie met een man op straat.”
Safer Cities
Turnhout engageerde zich de voorbije legislaturen al in initiatieven rond het veiligheidsgevoel en straatintimidatie, onder meer via het traject Safer Cities. Paulussen wil dat hier verder op gebouwd wordt en kaartte daarom de signalen van de jongeren aan op de recente gemeenteraadscommissie.
Schepen Kelly Verheyen lichtte het onderzoek en de initiatieven van de voorbije jaren toe. Via Safer Cities werden 385 meldingen verzameld. Daaruit bleek onder meer dat slechts 20% van de omstaanders effectief reageert bij grensoverschrijdend gedrag, terwijl veel mensen aangeven dat ze wel willen tussenkomen, maar niet goed weten hoe.
Op basis van die inzichten werd een actieplan uitgewerkt met focus op preventie, politie, jeugd en openbaar domein. Een van de duidelijke succesverhalen zijn de omstaanderstrainingen. Intussen werden vijf interne trainers opgeleid en volgden 156 medewerkers en 166 burgers een opleiding. De trainingen versterken mensen in hoe ze veilig kunnen reageren. De seniorenraad tekende al in, net als sportverenigingen, en ook scholen, burgers en andere organisaties kunnen hierop intekenen.
Daarnaast werd geïnvesteerd in jongerenagenten en een uitbreiding van het fietsteam. De zichtbare aanwezigheid en aanspreekbaarheid van de politie werden door inwoners aangeduid als belangrijke aandachtspunten. Ook kordate handhaving sluit daarbij aan.
Ook het openbaar domein is een structurele hefboom. Er wordt geïnvesteerd in kwaliteit en inrichting, in samenwerking met betrokken stadsdiensten en externe expertise. Een aangename, goed onderhouden publieke ruimte verhoogt het veiligheidsgevoel en is een speerpunt binnen het meerjarenplan.
Schepen Kelly Verheyen benadrukt: “Wij nemen de signalen heel serieus. Met Safer Cities hebben we niet alleen geluisterd maar ook gehandeld. We zien dat omstaanderstrainingen echt werken: mensen voelen zich gesterkt om in te grijpen. Tegelijk investeren we in jongerenagenten en in een kwaliteitsvol openbaar domein. Veiligheid maken we samen en daar blijven we op inzetten, elke dag opnieuw!”
Samen voor veiligheid
Momenteel wordt gewerkt aan een vervolgplan om deze aanpak verder te verdiepen en structureel te verankeren.
“Ik geloof in een stad die blijft luisteren en verbeteren,” besluit Paulussen. “Niet door te overdrijven, maar door te erkennen wat mensen voelen en daar samen werk van te maken.”
